برچسب ها بـ ‘روزن’

مقالات 98

یکشنبه, 25 ژوئن, 2017

عشق در عرفان 1

برگرفته از سایت گمگشته دل

عشق از عناصر عمده و اساسی بینش و حرکات عرفانی است. اما حقیقت عشق چیست؟ این سؤال را نمی توان پاسخ گفت، زیرا عشق مانند هستی، مفهومی دارد که اعراف الاشیاء است اما کنه و حقیقت آن در غایت خفاءاست، که :
هر چه گویم عشق را شرح و بیان                      چون به عشق آیم، خجل باشم از آن
گر چه تفسیر زبان روشنگر است                       لیک عشق بی زبان، روشن تر است
محی الدین ابن عربن درباره ی عشق که آن را دین و ایمان خود می داند، می گوید:
«هر کس که عشق را تعریف کند، آن را نشناخته و کسی که از جام آن جرعه ای نچشیده باشد، آن را نشناخته و کسی که گوید من از آن جام سیراب شدم آن را نشناخته که عشق شرابی است که کسی را سیراب نکند.»
به این معنی که تا تجربه ی شخصی در کار نباشد با حد و رسم منطقی قابل شناسایی نیست و در تجربه ی شخصی هم به یکبار قابل نیل نمی باشد، راه بی پایان آن هرگز برای انسان به انتها رسیدنی و عطش آن سیراب شدنی نیست.
عرفا عشق را در مسایل مهم جهان بینی و سلوک خویش مطر ح می کنند از جمله:
1. عشق در آفرینش جهان:
در حدیث قدسی معروف میان عرفا آمده که: داود علیه السلام علت و انگیزه ی آفرینش جهان را از حضرت حق سؤال می کند و چنین پاسخ می شنود که:
«کنت کنزأ مخفیأ فأحببت ان أعرف، فخلقت الخلق لکی اعرف»
چنانکه در ضمن شرح رساله ی قیصری خواهد آمد، سراسر آفرینش، مظاهر و آینه های تجلی حق اند.
اساس آفرینش، جمال و زیبایی و عشق به جمال و زیبایی است، ذات حضرت حق، آن شاهد حجله ی غیب که پیش از آفرینش جهان، خود هم معشوق بود و هم عاشق، خواست تا جمال خویش آشکار سازد، آفرینش را آینه ی جمالش گردانید. پس اساس آفرینش و پیدایش جهان، عشق حق به جمال خویش و جلوه یجمال خویش است. در حقیقت، خدا یک معشوق است، معشوق خویشتن خویش، و معشوق همه ی آفرینش. آفرینش وسیله ی ظهور حق وزمینه ی معرفت و عشق خلق به آن معشوق حقیقی است.
عبدالرحمن جامی(898_817هـ) با بیانی گرم و زیبا در این باره چنین می گوید:
در آن خلوت که هستی بی نشان بود                                به کنج نیستی عالم نهان بود
وجودی بود از نقش دویی دور                                           ز گفتگوی مایی و تویی دور
«جمالی» مطلق از قید مظاهر                                         به نور خویشتن بر خویش ظاهر
دلارا شاهدی، درحجله ی غیب                                        مبرا ذات او از تهمت عیب
نه با آیینه رویش در میانه                                                نه زلفش را کشیده دست شانه
صبا از طره اش نگسسته تاری                                         ندیده چشمش از سرمه، غباری
نگشته با گلش همسایه سنبل                                        نبسته سبزه اش پیرایه ی گل
رخش ساده ز هر خطی و خالی                                        ندیده هیچ چشمی، زوخیالی
نوای دلبری با خویش می ساخت                                      قمار عاشقی با خویش می باخت
ولی زان جا که حکم خوبرویی است                                   زپرده خوبرو در تنگ خویی است
نکو رو تاب مستوری ندارد                                                 چو در بندی سر از روزن بر آرد
نظر کن لاله را درکوهساران                                               که چون خرم شود فصل بهاران
کند شق،شقه ی گل زیر خارا                                            جمال خود کند زان آشکارا
ترا چون معنئی درخاطر افتد                                               که در سلک معانی نادر افتد
نیاری از خیال آن گذشتن                                                   دهی بیرون ز گفتن یا نوشتن
چو هرجاهست حسن،اینش تقاضاست                                نخست این جنبش از«حسن» ازل خاست
برون زد خیمه ز اقلیم تقدّس                                               تجلّی کرد بر آفاق و انفس
ازو یک لمعه بر ملک وملک تافت                                          ملک سر گشته خود راچون فلک یافت
زهر آئینه ای، بنمود روئی                                                  به هر جا خاست، ازوی گفتگویی
همه سبوّحیان، سبوح گویان                                              شدند از بی خودی، سبوح جویان
ز غواصان این بحر فلک فلک                                                بر آمد غلغله: سبحان ذی الملک
ز ذرات جهان آئینه ها ساخت                                              ز روی خود به هر یک عکس انداخت
از این لمعه فروغی بر گل افتد                                             ز گل شوری به جان بلبل افتاد
رخ خود شمع زان آتش بر افروخت                                        به هر کاشانه صد پروانه را سوخت
از نورش تافت بر خورشید یک تاب                                        برون آورد نیلوفر سر از آب
ز رویش روی خود آراست لیلی                                           ز هر مویش ز مجنون خاست میلی
لب شیرین شکر ریز، بگشاد                                              دل پرویز برد و جان ز فرهاد
«جمال» اوست هر جا جلوه کرده                                        ز معشوقان عالم بسته پرده
سر از جیب مه کنعان برآورد                                               زلیخا را دمار از جان بر آورد
به هر پرده که بینی پردگی اوست                                       قضا جنبان هر دلبردگی اوست
به عشق اوست دل رازندگانی                                           به شوق اوست جان راکامرانی
دلی کان عاشق خوبان دلجوست                                        اگر داند، وگر نی، عاشق اوست
الا تا در غلط نافتی که گویی                                              که از ما عاشقی از وی نکویی
تویی آیینه، او آیینه آرا                                                      تویی پوشیده و او آشکارا
که همچون «نیکویی»،«عشق» ستوده                               از او سر بر زده، در تو نمرده
چو نیکو بنگری آیینه هم اوست                                          نه تنها گنج، بل گنجینه هم اوست
من و تو در میان کاری نداریم                                              به جز بیهوده پنداری نداریم
خمش کاین قصه پایانی ندارد                                             بیان او زباندانی ندارد
همان بهتر که ما در عشق پیچیم                                       که بی این گفتگو هیچیم و هیچیم

شعری از مهدی اخوان ثالث

دوشنبه, 17 دسامبر, 2012

 

     سگ ها و گرگ ها

                                                          ( فکر از شاندور پتوفی شاعر مجارستانی )

1
هوا سرد است و برف آهسته بارد
 ز ابری ساکت و خاکستری رنگ
 زمین را بارش مثقال ، مثقال
فرستد پوشش فرسنگ ، فرسنگ

سرود کلبه ی بی روزن شب
 سرود برف و باران است امشب
 ولی از زوزه های باد پیداست
 که شب مهمان توفان است امشب

 دوان بر پرده های برفها ، باد
 روان بر بالهای باد ، باران
 درون کلبه ی بی روزن شب
 شب توفانی سرد زمستان

 آواز سگها:

زمین سرد است و برف آلوده و تر
 هواتاریک و توفان خشمناک است
 کشد – مانند گرگان – باد ، زوزه
ولی ما نیکبختان را چه باک است ؟

 کنار مطبخ ارباب ، آنجا
 بر آن خاک اره های نرم خفتن
 چه لذت بخش و مطبوع است ، و آنگاه
عزیزم گفتن و جانم شنفتن

وز آن ته مانده های سفره خوردن
و گر آن هم نباشد استخوانی
 چه عمر راحتی دنیای خوبی
 چه ارباب عزیز و مهربانی

 
ولی شلاق ! این دیگر بلایی ست
بلی ، اما تحمل کرد باید
 درست است اینکه الحق دردناک است
ولی ارباب آخر رحمش اید

گذارد چون فروکش کرد خشمش
 که سر بر کفش و بر پایش گذاریم
شمارد زخمهامان را و ما این
محبت را غنیمت می شماریم

2

خروشد باد و بارد همچنان برف
ز سقف کلبه ی بی روزن شب
شب توفانی سرد زمستان
زمستان سیاه مرگ مرکب

آواز گرگها :

زمین سرد است و برف آلوده و تر
 هوا تاریک و توفان خشمگین است
کشد – مانند سگها – باد ، زوزه
زمین و آسمان با ما به کین است

شب و کولاک رعب انگیز و وحشی
شب و صحرای وحشتناک و سرما
بلای نیستی ، سرمای پر سوز
 حکومت می کند بر دشت و بر ما

نه ما را گوشه ی گرم کنامی
 شکاف کوهساری سر پناهی
 نه حتی جنگلی کوچک ، که بتوان
در آن آسود بی تشویش گاهی

 دو دشمن در کمین ماست ، دایم
دو دشمن می دهد ما را شکنجه
برون : سرما درون : این آتش جوع
که بر ارکان ما افکنده پنجه

دو … اینک … سومین دشمن … که ناگاه
برون جست از کمین و حمله ور گشت
سلاح آتشین … بی رحم … بی رحم
نه پای رفتن و نی جای برگشت

 
بنوش ای برف ! گلگون شو ، برافروز
 که این خون ، خون ما بی خانمانهاست
که این خون ، خون گرگان گرسنه ست
که این خون ، خون فرزندان صحراست

درین سرما ، گرسنه ، زخم خورده ،
دویم آسیمه سر بر برف چون باد
 ولیکن عزت آزادگی را
نگهبانیم ، آزادیم ، آزاد

 

تکلیف فردا

یکشنبه, 10 آوریل, 2011

 

 

یاد من باشد فردا حتما ،

دو رکعت راز بگویم با او

و بخواهم از او ، که مرا در یابد

و دل از هرچه سیاهی ست ، بشویم فردا

روزن دل بگشایم بر عشق

تا که آن نور بتابد بر دل

تادلم گرم شود ، یخ دل آب کنم ، تا که دلگرم شوم

یاد من باشد فردا حتما ،

صبح بر نور سلامی بکنم

سیصد و شصت و چهار غفلت را ، من فراموش کنم

سینه خالی کنم از کینه این مردم خوب

و سلامی بدهم بر خورشید

گوش بر درد دل ابر کنم

تا که دل تنگ نباشد دیگر

و ببارد آرام

یاد من باشد فردا دم صبح

خواب را ترک کنم ،  زودتر بر خیزم

چای را دم بکنم

به پدر ، شاخه گلی هدیه دهم

بوسه بر گونه مادر بزنم

و پتو را آرام ، روی خواهر بکشم

تا که در خواب دلش گرم شود

و در ایوان حیاط ، سفره را پهن کنم

در جوار گل یاس ، در کنار دل غمدیده مادر ، آرام

نان و چایی بخورم ، برکت را بتکانم به حیاط ،

یا کریمی بخورد

یاد من باشد فردا حتما ،

 ناز گل را بکشم ، حق به شب بو بدهم

از گل سرخ حیاط ، عذر خواهی بکنم

 

ونخندم دیگر ، به ترک های دل هر گلدان

چوبدستی به تن خسته گل هدیه دهم

حوض را آب کنم و دعایی به تن خسته این باغ نجیب

یاد من باشد فردا،

یاد من باشد فردا

پرده از پنجره ها بردارم

شیشه را پاک کنم

تا که آن تابش پاک ، دل دیوار مرا گرم کند

به دل کوزه آب ، که بدان سنگ شکست

بستی از روی محبت بزنم ،

تا اگر آب در آن سینه پاکش ریزند ، آبرویش نرود

رخ آیینه به آهی شویم ، تا که من را بنشاند در خویش

من در آینه خواهم خندید،

خاطر آینه از اخم به تنگ آمده است

یاد من باشد از فردا صبح ، جور دیگر باشم

بد نگویم به هوا ،آب ، زمین

مهربان باشم با مردم شهر

و فراموش کنم هر چه گذشت

خانه دل بتکانم از غم

و به دستمالی از جنس گذشت

بزدایم دیگر ، تاری گرد کدورت از دل

مشت را باز کنم تا که دستی گردد

و به لبخندی خوش ، دست در دست زمان بگذارم

یاد من باشد فردا دم صبح

 به نسیم از سر صدق سلامی بدهم

 به انگشت نخی خواهم بست

تا فراموش نگردد فردا ،

زندگی شیرین است ، زندگی باید کرد

گر چه دیر است ، ولی

کاسه ای آب به پشت سر لبخند بریزیم ، شلید

 به سلامت ز سفر برگردد

بذر امید بکارم در دل

لحظه را ، دریابم

من به بازار محبت بروم فردا صبح

مهربانی خودم عرضه کنم،

یک بغل عشق از آنجا بخرم

یاد من باشد فردا حتما ،

بگشایم در آن پنجره بر وسعت نور

نم اشکی بفشانم بر دل ، تا که دل نرم شود

قفس دل ببرم ، تا در آن وسعت سبز

مرغ دل ، تازه هوائی بخورد

شاید آنجا ، در آن باز کنم

بپرد مرغ دلم ، در هوای خوش دوست

یاد من باشد فردا

ساعت کوچک و آرام دلم کوک کنم

تا که با زنگ زمان

بشوم بیدار از خواب گران

و بیاد آرم تکلیف خودم

قبل از آن پرسش سنگین از من ، مشق لبخند کنم

قفل دل بردارم ، در دل باز کنم

به سلامی دل همسایه خود شاد کنم

بگذرم از سر تقصیر رفیق

بنشینم دم در، چشم بر کوچه بدوزم با شوق

تا که شاید برسد همسفری ،

ببرد این دل ما را با خود

و بدانم دیگر ، قهر هم چیز بدی ست

سر صحبت را با آینه ، من باز کنم

به سر و روی دل آبی بزنم

پر کنم ساحت دل را از نور

نذر خوبی بکنم ، خرج شادی بدهم

کاسه کاسه بدهم مردم شهر

تا که این مردم خوب ، دلشان سیر محبت بشود

یاد من باشد فردا سر راه

بروم تا ته آن کوشه عشق

وزن خوشبختی خود را آنجا ، از ترازوی صداقت پرسم

و ببینم آیا ،

وزن این نعمت ها ، با قد بندگیم ، چه تناسب دارد ؟

سنگ را از سر ره بر دارم

تا که هموار شود ، راه رسیدن به نگاه

راه آکنده از این گرد و غبار

نم عشقی بزنم ، تا که شاید بنشانم فردا

گرد نفرت ، من از این راه وصال

یاد من باشد فردا حتما

باور این را بکنم،که دگر فرصت نیست

و بدانم که اگر دیر کنم، مهلتی نیست مرا

وبدانم که شبی ، خواهم رفت

و شبی هست مرا ، که نباشد پس از آن فردایی

یاد من باشد

باز اگر فردا غفلت کردم، آخرین لحظه فردا شب هم

من به خود باز گویم این را ،

یاد من باشد فردا حتما

دو رکعت راز بگویم با او

صبح بر نور سلامی بکنم

پرده از پنجره ها بردارم

بگشایم در آن پنجره بر وسعت نور

بذر امید بکارم در دل

از:کیوان شاهبداغی

 

 

 

آزادي

چهار شنبه, 9 فوریه, 2011

 

پشه ای در استکان آمد فرود

تا بنوشد آنچه وا پس مانده بود

 

کودکی -از شیطنت- بازی کنان

بست با دستش دهان استکان

 

پشه دیگر طعمه اش را لب نزد

جست تا از دام کودک وا رهد

 

خشک لب، میگشت، حیران، راه جو

زیر و بالا ، بسته هر سو راه او

 

روزنی میجست در دیوار و در

تا به آزادی رسد بار دگر

 

هر چه بر جست تکاپو می فزود

راه بیرون رفتن از چاهش نبود

 

آنقدر کوبید بر دیوار سر

تا فرو افتاد خونین بال و پر

 

جان گرامی بود و آن نعمت لذیذ

لیک آزادی گرامی تر ، عزیز

 

فریدون مشیری

تقدیم به حسین و حسینیان

دوشنبه, 13 دسامبر, 2010

ای با من و پنهان چو دل،از دل سلامت می کنم

تو کعبه ای هرجا روم،قصد مقامت می کنم

گه همچو باز آشنا،بر دست تو پر می زنم

گه چون کبوتر پرزنان،آهنگ بامت می کنم

هرجا که هستی حاضری،از دور در ما ناظری

شب خانه روشن می شود،چون یاد نامت می کنم

گر غایبی هردم چرا،آسیب بر دل می زنم

ورحاضری پس من چرا،در سینه دامت می کنم

دوری به تن،لیک از دلم،اندر دل تو روزنیست

زان روزن دزدیده من،چون مه پیامت می کنم

ای آفتاب از دور تو،بر ما فرستد نور تو

ای جان هر مهجور تو،جان را غلامت می کنم

من آینه دل را زتو،این جا صقالی می دهم

من گوش خود را دفتر لطف کلامت می کنم