برچسب ها بـ ‘ده شاهی’

کوچه مردها(58)

چهار شنبه, 7 مارس, 2012

از چند روز قبل از سه شنبه آخر سال(چهار شنبه سوری)در محل برو بیای زیادی راه می افتاد.خوشبختانه به علت کشتزارها و بیابان های وسیع اطرافمان نه تنها اصلا کمبود بوته برای آتش زدن نداشتیم بلکه بعضی از بچه های محل با بته چینی و فروش در خیابانهای بالای شهر تهران برای خود درآمدی کسب می کردند و بعضی از مردم تهران هم خودشان می آمدند اطراف محله ما و صندوق عقب اتومبیلشان را پر از بته و خار می کردند و می رفتند.

در تهیه سایر مایحتاج مراسم هم تقریبا خودکفا بودیم.ترقه های چهارشنبه سوری را خودمان با گوگرد و زرنیخ که داخل پارچه های کوچک می گذاشتیم و با نخ طوری پارچه ها را می بستیم که شبیه تیله های کوچک پارچه ای می شدند،تهیه می کردیم.با زدن این گوی های پارچه ای کوچک به دیوار یا زمین با صدای دلنشینی منفجر می شدند.

یکی دیگر از وسایل تفریح ما این بود که کلید های کمد و درب را که داخل میله کلید سوراخ داشت برمی داشتیم و میخی هم سایز با قطر داخل سوراخ لوله ای کلید با نخ به کلید می بستیم.هر بار که داخل لوله کلید را با مواد آتش زای سر چوب کبریت پر می کردیم(مثل باروت ریختن در تفنگهای قدیمی) و میخ را درون لوله و روی این مواد می گذاشتیم و این مجموعه را به هوا پرتاب می کردیم،با برخورد کلید از سمت میخ به زمین انفجار کوچک و پر سرو صدایی رخ می داد.

تنها چیزی که می خریدیم فشفشه های کوچکی بودند که مواد آتش زا را دور یک میله فلزی خیلی نازک شکل می دادند و با گرفتن شعله کبریت به مدت حدود ده ثانیه زیر سر این میله فشفشه روشن می شد و حدود یک دقیقه نور بسیار زیبایی از خود متصاعد می کرد.فشفشه ها را دانه ای ده شاهی می خریدیم.

عصر سه شنبه و با تاریک شدن هوا محله نور باران می شد.بزرگ و کوچک در کوچه بودند و پریدن از روی آتش را موجب حفظ سلامتی و زنده بودن طی سال آینده می دانستند.بین پنج تا ده کپه بزرگ از بوته توسط بزرگتر ها آتش زده می شد و اول از همه خودشان از روی آتش می پریدند و دائما می گفتند:سرخی تو از من .زردی من از تو! و در این زمان ما بچه ها با شور و شوقی وافر مشغول ترقه ترکاندن و روش کردن فشفشه هایمان بودیم.هفت ترقه و موشک و…. هنوز نیامده بود.وقتی شعله ها کوتاهتر و کم خطر تر می شدند به ما اجازه می دادند که از روی آنها بپریم و آنها را هم که خیلی کوچک بودند،بزرگتر ها بغل می کردند و باهم از روی آتش می پریدند.

با پایان یافتن این بخش دور هم جمع شدن افراد محل در همان کوچه و خوردن آجیل مشکل گشا و میوه و شوخی و آرزوی خیر برای همدیگر کردن شروع می شد که بسیار لذتبخش و دیدنی بود.مردم باهم بسیار مهربان بودند و هیچیک از مراحل آتش بازی به هیچ وجه خطرناک و دارای سر و صدای گوشخراش نبود.

به یاد ماندنی ترین بخش این مراسم هم دیدن دخترکان دم بختی بود که طوری چادر به سرشان انداخته بودند که شناخته نشوند و خیلی دورتر از خانه خودشان با قاشق فلزی کوچکی روی کاسه فلزی در دستشان می زدند تا صاحبخانه چیزی در ظرفشان بیاندازد و با توجه به آن چیز بخت و طالع خود را در سال آینده حدس می زدند!به این کار “قاشق زنی”می گفتند.

یاد باد آن روزگاران یاد باد

کوچه مردها(4)

یکشنبه, 14 آگوست, 2011

سرگرمی های دیگری نیز داشتیم که منبع درآمد کمی هم برای ما بچه ها بود که تا آنجا که بخاطر دارم به آنها اشاره خواهم نمود:

تابستان ها و بعد از تعطیلی مدارس یکی از متداول ترین کارها این بود که به اکبر آقای بستنی فروش(معروف به اکبر بستنی)مراجعه می کردیم و با دادن شناسنامه خود یک چهارچرخه که روی آن یک مکعب فلزی در دار ساخته شده بود و درون این مکعب پر از پوشال کاغذی بود و میان این کاغذها یک فلاسک بزرگ که در آن حدود سی بستنی یخی کوچک جا می گرفت که به این نوع بستنی می گفتیم”اسکیمو”،تحویل می گرفتیم.

بستنی ها را دانه ای یک ریال می فروختیم و پس از تمام کردن آن ها برمی گشتیم پیش اکبر آقا و چرخ را تحویل می دادیم و بابت هر سه بستنی هم که فروخته بودیم یک ریال دستمزد می گرفتیم،یعنی اگر هر سی بستنی را فروخته بودیم ده ریال دستمزدمان بود که در آن زمان برای خود ثروتی بود و اگر مایل بودیم و اکبر آقا هم از ما راضی بود،می توانستیم صبح روز بعد همین کار را تکرار نماییم.چون تعداد متقاضی خیلی زیاد بود باید از خودمان لیاقت زیادی در فروش بستنی ها نشان می دادیم و همینطور در نگهداری چهارچرخه ها و …..تا اکبر آقا ما را قابل ادامه همکاری بداند!

بهترین محل برای فروش کنار زمین های فوتبال خاکی و بیرون استخر های سرباز و کنار بازارچه های محله ها بود.البته خطراتی هم در این کار بود.جوانهای محل که جز منطق زور و قلدری چیزی نمی فهمیدند،عادت داشتند بستنی را بخورند و پولی هم ندهند و اگر زیاد هم سماجت می کردیم کتک مفصلی می خوردیم و چهارچرخه را هم داغان می کردند.باید کاملا حواسمان جمع بود که به چه کسانی بستنی بفروشیم و قبل از دادن بستنی حتما پولش را بگیریم و خیلی چیزهای دیگر…..

از دیگر فعالیت های عملی ما خریدن کاغذ رنگی و یک بسته سوزن ته گرد و برداشتن چند ترکه حصیر از پرده های حصیری آویزان روی پنجره همسایه ها(که به منظور جلوگیری از ورود آفتاب بعد از ظهر ها به داخل اتاقهایشان به بیرون پنجره های خود آویزان می کردند)اقدام به ساختن فرفره های کاغذی رنگی می کردیم و با چیدن آنها در کنار هم در یک ردیف چند متری و در معرض باد(که منظره بسیار زیبایی را ایجاد می کرد)آنها را دانه ای ده شاهی(نیم ریال)می فروختیم.

از دیگر روش های پول درآوردنمان این بود که حدود دو ریال آرد نخودچی از لبنیاتی محل می خریدیم و آن ها را با پودر قند هایی که حاصل قند شکستن پدرم در خانه بود مخلوط می کردیم و به این ترتیب چیزی به اسم “فوتینا”درست می کردیم و آن ها درون کیسه های خیلی کوچک نایلونی با یک نی خیلی کوچک می گذاشتیم که خریدار با این نی پودر فوتینا را به درون دهان خود می مکید و می خورد.ضمنا یک ماشین کوچک اسباب بازی را هم به قیمت دو ریال می خریدیم و در بیست کیسه درست شده نوزده کاغذ کوچک می گذاشتیم که روی آن نوشته بود “پوچ” و یکی هم نوشته بود “جایزه”و کسی که این کاغذ درون فوتینایش بود،اسباب بازی به او تعلق داشت!به این ترتیب با فروش هر فوتینا به قیمت ده شاهی با حدود پنج ریال هزینه حدود ده ریال درآمد و در نتیجه پنج ریال سود عایدمان می شد.

از کاسبی های دیگر خرید بلال و کباب کردن آن روی آتش و فروش به مردم بود.اگرچه سود خیلی خوبی داشت اما تهیه منقل و ذغال و بادبزن و سطل آب شور و در تابستان کنار آتش نشستن ،معمولا ما را از این کار منصرف می کرد.

یکی دیگر از این کارها فروش بامیه بود.خریدن بامیه از مغازه حسین آقا(که چند برابر بامیه های ماه رمضان بود)همراه با شیره فراوان روی آن در سینی به بهای هر عدد دهشاهی و فروش هر یک به قیمت بیست ریال کار تمیز و بی دردسری بود و به همین خاطر رقابت زیادی در این کار بود.

یک بار من که این کار را کرده بودم ،زیان سنگینی را متحمل شدم.آن روز چهل بامیه درون ظرف من قرار داشت که همه پس انداز دو تومانی مرا به خود اختصاص داده بود و امید به دو برابر شدنش را در پایان روز داشتم.کنار دیواری در کوچه ایستاده بودم و مشغول داد زدن و تبلیغ برای متاع خود بودم که “مختار”پسر بزرگ آقای کریمی آمد و کنار من به دیوار تکیه داد.از اینکه کسی حسرت بامیه های من را می خورد و پر اشتها آنها را می نگریست خوشحال بودم.بعد از چند دقیقه : “مجتبی”پسر دوم آقای کریمی سرش را از در خانه بیرون آورد و مرا صدا کرد.از خوشحالی به خاطر اولین مشتری آن روز پر درآوردم و به سمت او دویدم اما در اولین قدم با پشت پای مختار زمین خوردم و همه بامیه ها روی خاکهای کف کوچه ریختند و از بین رفتند.مختار هم به سمتی داخل بیابان فرار کرد و گم شد و ساعتی بعد مجتبی با ظرفی از بامیه جای من ایستاده بود و دادمیزد که:قند عسله،بامیه!دونه ای یکقرونه،بامیه!

این یک حقه بود برای خارج کردن رقیب!