برچسب ها بـ ‘ارتقا’

کلید توسعه ایران 16

چهار شنبه, 18 دسامبر, 2019

سه واژه رشد،پیشرفت و توسعه در سه معنای مختلف به کار برده می شوند و حال اینکه ما در بسیاری از اوقات آنها را جابجا به کار می بریم.
رشد،تکثیر وضع موجود است. به عنوان مثال ایران خودرو امسال صد هزار خودرو تولید کرده است و سال دیگر 200 هزار خودرو با همان وضعیت تولید می کند یا افزایش تعداد جاده ها،فرودگاه ها و سدها نشانه رشد است.
پیشرفت،اما در مرحله بالاتری از رشد و به معنای این است که وضع موجود را با کیفیت مادی یا فناوری بهتری تکثیر کنیم یا ارتقا دهیم. به طور مثال،ایران خودرو در سال آینده خودروهای مدل بالاتری را با کیفیت و فن آوری بهتر تولید می کند،یا اینکه سدها با فرایند متفاوت و کیفیت بهینه تری ساخته شود.یا اینکه فولاد مبارکه،فولاد را به جای روش کوره بلند با روش قوس الکتریکی تولید کند.این ها نمونه هایی از مصادیق پیشرفت هستند. ما بعد از انقلاب شاهد رشد و پیشرفت زیادی بوده ایم،حتی در بعضی حوزه ها بیش از حد رشد و گاهی پیشرفت داشته ایم.
اما واژه سوم یعنی توسعه،بر خلاف دو مفهوم قبلی،به معنای تحول کیفی در پدیده موجود است.توسعه به معنای تغییر در خلق و خوی فردی و الگوهای رفتاری،اجتماعی و حتی ماهیت پدیده هاست. به طور مثال اگر عضله ها را قوی کنیم و افزایش دهیم،با پدیده رشد روبرو هستیم. اگر با این عضلات بتوانیم کارهای حرفه ای ورزشی مثل ژیمناستیک انجام بدهیم با پدیده پیشرفت همراه بوده ایم،اما اگر از لحاظ رفتارها و خلق و خوها انسان متفاوت دیگری شدیم،توسعه یافته ایم.
در توسعه،جامعه جان دارتر می شود. در جامعه توسعه یافته،حساسیت ها و توجهات بیشتر است و جامعه نسبت به هر رفتاری واکنش نشان می دهد.به همین دلیل است که در جوامع توسعه یافته،جامعه زنده و پویاست و به نوعی روح پیدا می کند.زمانی که توسعه روی می دهد ابعاد کمی پیشرفت و رشد در روح متجلی می شود و کیفیت تحول،مد نظر قرار می گیرد.

فرار سرمایه ها

شنبه, 7 مارس, 2015

نادر هوشمندیار،استاد دانشگاه علوم و تحقیقات و دکترای توسعه مدیریت اقتصاد سیاسی از دانشگاه داندی انگلیس است.

وی درگفت‌وگو با فرهیختگان به نقش و اهمیت برنامه‌های توسعه‌ای در ایران اشاره می‌کند و هدف از تدوین برنامه‌ریزی توسعه‌ای را رشد همراه با افزایش ظرفیت‌های تولیدی اعم از ظرفیت‌های فیزیکی، انسانی و اجتماعی می‌داند. وی همچنین دراین گفت‌وگو با اشاره به اهمیت برنامه‌ریزی درکشوری چون ایران‌ تاکید می‌کند که از بعضی جهات برنامه‌ریزی‌ها به توسعه اقتصادی ایران کمک کرده است.

این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه در ایران برنامه استراتژی توسعه‌ای وجود ندارد، معتقد است بعد از اجرای 9 برنامه عمرانی و توسعه نتایجی که از برنامه‌ریزی توسعه انتظار بوده، به دست نیامده است. بنابراین وی توصیه می‌کند که در برنامه ششم توسعه از دانش پیشرفته، فرصت‌های برابر، توزیع مناسب درآمد، رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی، ارتقای نسبی سطح درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل مورد توجه جدی دولتمردان قرار گیرد.

– پس از اجرای پنج برنامه توسعه‌ای در ایران، برخی بر این باورند که به دلیل اینکه برنامه‌های توسعه‌ای در ایران اجرا نمی‌شود و هدف‌گذاری‌ها کلی است، ایران نیازی به برنامه توسعه‌ای ندارد. دیدگاه شما در این‌باره چیست؟

توسعه ابعاد اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دارد یعنی وقتی از توسعه حرف می‌زنیم نباید فقط شاخص‌های اقتصادی مورد توجه باشد. توسعه، یعنی رسیدن به درجه‌ای از شخصیت، اخلاق و آزادی انسانی که گسترش دامنه انتخاب آن در نهادها و ساختار‌سازی کشور بتوانند سهم داشته باشند. حال می‌شود به این فرضیه استناد کرد که وقتی قانونمندی، سرمایه انسانی، تولید، سرمایه‌گذاری، کرامت و ارزش‌های انسانی بی‌رنگ باشد و تمام استراتژی مملکت توسط اقلیت کوچکی طراحی و به اجرا گذاشته شود، نتیجه آن می‌شود که چرا برنامه توسعه‌ای در ایران اجرا نمی‌شود. وقتی جامعه به مرحله‌ای از گسترش دامنه انتخاب برسد که برای انجام کارهای مختلف انتخاب‌های مختلف پیش رو داشته باشد به سمت توسعه حرکت کرده است، اما وقتی به این مرحله نرسد در مسیر توسعه نیست.

– با توجه به این دیدگاه، چه الزاماتی برای اجرای برنامه‌های توسعه‌ای وجود دارد؟

ما در مسیر توسعه باید بر عامل اصلی محرک یعنی انسان‌ها متمرکز شویم که در این سال‌ها به‌طور کلی آن را از قلم انداخته‌ایم. وقتی فوج مغزها و سرمایه‌گذارهای ما فرار می‌کنند حساسیت آنچنانی نداریم.

افزایش روزافزون فرار سرمایه‌ها از ایران، نبود مدیریت کسب‌وکار آموزش‌دیده و دانش‌محور، فقدان استراتژی درست در سیستم اقتصادی و اتکا به کمک دلال‌های حرفه‌ای در چرخه رفع گرفتاری‌های اقتصادی (مانند تحریم) به ضرورت‌ها و الزامات جدی تبدیل شده است. البته تعداد نگرانی‌ها در اقتصاد ایران کم نیستند، ولی شاید مولفه‌های به سخن آمده، بیشتر شنیده شده‌اند و بیشتر از آنها حرف به میان آمده است. در این شرایط به نظر می‌رسد فرار سرمایه‌ها بیش از هر چیز دیگری در آینده می‌تواند گره‌های اقتصادی کشور را افزایش دهد، چون افزایش فرار سرمایه‌ها، حکم گریختن نفس از ریه‌های اقتصاد را دارد. ما درست در زمانی که اقتصادمان نیاز دارد تا با سرمایه‌های مولد نفسی تازه کند، این سرمایه‌ها فرار را بر قرار ترجیح می‌دهند.

– برنامه توسعه در چه کشورهایی کاربرد دارد و هدف از تدوین برنامه‌های توسعه‌ای در کشوری چون ایران چیست؟

برنامه‌های توسعه‌ای در اکثر کشورها کاربرد دارد و اهداف آنها، آرامش و آسایش مردم است که این هدف ضرورت و نیاز به یک دولت توسعه‌گرا و دموکراتیک را می‌طلبد.
هدف از تدوین برنامه‌ریزی توسعه‌ای در ایران، عبارت است از رشد همراه با افزایش ظرفیت‌های تولیدی اعم از ظرفیت‌های فیزیکی، انسانی و اجتماعی. در توسعه، رشد کمی تولید به دست می‌آید، اما در کنار آن نهادهای اجتماعی نیز متحول می‌شوند، نگرش‌ها تغییر می‌یابند، توان بهره‌برداری از منابع موجود به صورت مستمر و پویا افزایش می‌یابد و هر روز نوآوری جدیدی انجام خواهد شد.

– با توجه به اهداف و کاربرد برنامه توسعه‌ای در کشورها، آیا در کشوری چون ایران نیاز به برنامه توسعه‌ای داریم یا خیر؟

ما در ایران برنامه استراتژی توسعه‌ای نداریم، به‌عبارت دیگر ایران برنامه توسعه‌ای مشخصی پیش روی خود ندارد و همین جریان سبب می‌شود در دوره‌های زمانی مختلف عقبگرد در توسعه صورت گیرد. بنابراین به نظر می‌رسد بعد از اجرای 9 برنامه عمرانی و توسعه نتایجی که از برنامه‌ریزی توسعه انتظار بوده، به دست نیاورده‌ایم.

– چه دلیلی می‌تواند داشته باشد؟

وضعیت نامناسبی که پیش از این و در سال‌های گذشته در حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی بوده است.

اما سوالی که در این میان مطرح می‌شود این است که اگر برنامه درکشوری چون ایران اجرایی نمی‌شد، چه اتفاقی می‌افتاد؟ آیا شرایط دیگری غیر از شرایط فعلی حاکم می‌شد یا خیر؟
به نظر می‌رسد از بعضی جهات برنامه‌ریزی‌ها به توسعه اقتصادی ایران کمک کرده است. به‌عنوان مثال، اگر برنامه نداشتیم تمام درآمد نفت کشور یا صرف واردات یا صرف خرید تسلیحات می‌شد. این کار را تمام دولت‌های قبل و برخی از دولت‌های بعد از انقلاب در دستور کار خود قرار داده بودند. البته نه اینکه این کار سبب شده باشد که توسعه‌ای شکل نگیرد، اما حداقل سبب شده که تا حدودی زیربناسازی در طول 65 سال انجام بگیرد که این را مدیون برنامه هستیم.

– مساله دیگر این است که برخی محورها در برنامه سوم، چهارم و پنجم توسعه اجرا نشده است. با توجه به اهمیت و نقش برنامه،چه اولویت‌هایی باید در برنامه ششم توسعه مدنظر قرار گیرد تا به برنامه آسیب جدی وارد نشود‌؟

برخورداری از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری، متکی بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در تولید ملی، برخوردار از سلامت، رفاه، امنیت غذایی، تامین اجتماعی، فرصت‌های برابر، توزیع مناسب درآمد، نهاد مستحکم خانواده به دور از فقر، فساد، تبعیض و بهره‌مند از محیط‌زیست مطلوب و دست یافتن به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه‌ آسیای جنوب غربی (شامل آسیای میانه، قفقاز، خاورمیانه و کشورهای همسایه) با تاکید بر جنبش نرم‌افزاری و تولید علم، رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی، ارتقای نسبی سطح درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل از جمله مواردی است که باید در برنامه ششم توسعه مورد توجه جدی قرار گیرد.

کمک به رقبا

شنبه, 31 دسامبر, 2011

یکی از کشاورزان منطقه ای، همیشه در مسابقه‌ها، جایزه بهترین غله را به ‌دست می‌آورد و به ‌عنوان کشاورز نمونه شناخته شده بود. رقبا و همکارانش، علاقه‌مند شدند راز موفقیتش را بدانند. به همین دلیل، او را زیر نظر گرفتند و مراقب کارهایش بودند. پس از مدتی جستجو، سرانجام با نکته‌ عجیب و جالبی روبرو شدند. این کشاورز پس از هر نوبت کِشت، بهترین بذرهایش را به همسایگانش می‌داد و آنان را از این نظر تأمین می‌کرد. بنابراین، همسایگان او می‌بایست برنده‌ مسابقه‌ها می‌شدند نه خود او!

کنجکاویشان بیش‌تر شد و کوشش علاقه‌مندان به کشف این موضوع که با تعجب و تحیر نیز آمیخته شده بود، به جایی نرسید. سرانجام، تصمیم گرفتند ماجرا را از خود او بپرسند و پرده از این راز عجیب بردارند.
کشاورز هوشیار و دانا، در پاسخ به پرسش همکارانش گفت: «چون جریان باد، ذرات بارورکننده غلات را از یک مزرعه به مزرعه‌ دیگر می‌برد، من بهترین بذرهایم را به همسایگان می‌دادم تا باد، ذرات بارورکننده نامرغوب را از مزرعه‌های آنان به زمین من نیاورد و کیفیت محصول‌های مرا خراب نکند!»

همین تشخیص درست و صحیح کشاورز، توفیق کامیابی در مسابقه‌های بهترین غله را برایش به ارمغان می‌آورد.

گاهی اوقات لازم است با کمک به رقبا و ارتقاء کیفیت و سطح آنها، کاری کنیم که از تأثیرات منفی آنها در امان باشیم.