بوروکراسی کنترلی 2

ﺑﻪ ﻫﺮ روي ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ وﯾﮋﮔﯽ ﺑﻪ ﺣﻀﻮر ﻧﻔﺖ در اﻗﺘﺼﺎد اﯾﺮان و ﺗﺠﺮﺑﻪ يِ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ 10درصد رشد اقتصادی در دو دهه 40 و 50 مربوط است که به شکل گیری بوروکراسی دولتی کمک شایانی کرد،هرچند بخش ﺧﺼﻮﺻﯽ ﻧﯿﺰ در اﯾﻦ دو دﻫﻪ اﻣﮑﺎن رﺷﺪي در ﺻﻨﺎﯾﻊ ﺑﺰرگ و اﺟﺮاي ﭘﺮوژه ﻫﺎي ﻋﻤﺮاﻧﯽ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاران ﺧﺎرﺟﯽ ﺑﻪ دﺳﺖ آورد. دوﻣﯿﻦ وﯾﮋﮔﯽ اﻧﺘﻘﺎل ﮔﺴﺘﺮده يِ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ وﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺻﻨﺎﯾﻊ ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر دوﻟﺖ ﯾﺎ ﺷﺒﻪ دوﻟﺖ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﺪت ﺑﺮوﮐﺮاﺳﯽ آﻏﺎزﯾﻦ را ﺗﻌﻤﯿﻖ ﮐﺮد.اﻣﺎ ﺳﻮﻣﯿﻦ وﯾﮋﮔﯽ ﻓﻀﺎي ﻧﻔﯽ اﻟﮕﻮﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد و ﻫﻢ ﺷﻨﺎوري ﺑﯿﻦ آﻧﻬﺎ و از ﻃﺮﻓﯽ ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ در ﻣﻌﺮﻓﯽ اﻟﮕﻮي ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺗﻮﻓﯿﻖ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺟﺪﯾﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ را ﻓﺮاﻫﻢ ﺳﺎﺧﺖ. در ﻫﺮ ﺻﻮرت ﻧﻘﺶ وﯾﮋﮔﯽ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﻫﻢ درآﻏﺎزﮐﻨﻨﺪﮔﯽ و ﻫﻢ در دوام ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺟﺪﯾﺪ ﻣﺎ را ﺑﺮ آن ﻣﯽ دارد ﺗﺎ ﻣﮑﺎﻧﯿﺴﻢ ﻋﻤﻠﯿﺎﺗﯽ آن در اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد.ﭘﺮداﺧﺘﻦﺑﻪ اﯾﻦ وﯾﮋﮔﯽ آز ان ﺟﻬﺖ اﻫﻤﯿﺖ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ ﮐﻪ اﮔﺮ ﻧﻔﺖ و اﻣﮑﺎن رﯾﺎﻟﯽ ﮐﺮدن آن در ﺳﭙﻬﺮ اﻗﺘﺼﺎدي اﯾﺮان ﻧﺒﻮد ﻗﻄﻌﺎ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺑﺮوﮐﺮاﺳﯽ ﺣﺎﺻﻞ از دو وﯾﮋﮔﯽ (دوم وﺳﻮم)دﯾﮕﺮ ﻋﻤﺮ ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ ﻣﯽ ﯾﺎﻓﺘﻨﺪ . ﯾﮑﯽ از دﻻﯾﻞ ﺑﻨﯿﺎدي و اﺳﺎﺳﯽ رﺷﺪ ﻧﺎﺗﺮاز ﻧﻘﺪﯾﻨﮕﯽ در اﻗﺘﺼﺎد اﯾﺮان ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ ي ِﻓﻬﻢ اﺻﻞِ “ارزش ذﯾﻞ ﻗﺪرت ” ﺗﻮﺳﻂ دوﻟﺖ ﻫﺎ ، ﭘﺲ از ﭘﯿﺪاﯾﺶ ﻧﻔﺖ و ﺳﭙﺲ راﻫﺒﺮد رﯾﺎﻟﯽ ﮐﺮدن آن در ﺑﯿﺶ از ﭼﻬﺎر دﻫﻪ يِ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ.در ﺑﯿﺎن ﺳﺎده و ﮐﺎرﺑﺮديِ ﻧﺎﺗﺮازي ﻧﻘﺪﯾﻨﮕﯽ ، دوﻟﺖ ﻫﺎ در ﺳﺎل ﻧﺨﺴﺖ ﮐﺎرﺑﺴﺖ راﻫﺒﺮد رﯾﺎﻟﯽ ﮐﺮدنِ ﻧﻔﺖ ،ارز ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﻣﺤﻞ ﻓﺮوش ﻧﻔﺖ را ﺑﺎ ﮐﺎﻻِي ﺧﺮﯾﺪاران ﻧﻔﺖ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ ﺗﻬﺎﺗﺮ ﻣﯽ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و در ﺳﻮي دﯾﮕﺮ در درونِ اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠﯽ ﻫﻢ ﺑﺎ ﺗﻮزﯾﻊ رﯾﺎل در ﺑﻮدﺟﻪ ﻫﺎيِ ﺳﺎﻟﯿﺎﻧﻪ ، اﯾﻦ راﺑﻄﻪ يِ اﺗﺤﺎدي در ﺳﺎل ﻧﺨﺴﺖ (در ﯾﮏ ﮐﻔﻪ رﯾﺎل و در ﮐﻔﻪ دﯾﮕﺮ ﮐﺎﻻ) رﻋﺎﯾﺖ و ﺗﺮازي در ﻫﺮ دو ﻃﺮف ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﺮ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﺮدﯾﺪ. وﻟﯿﮑﻦ در ﺳﺎل دوم ﻣﻘﺪاررﯾﺎل ﻧﻔﺘِﯽ ﺣﺎﺻﻞ از ﻓﺮوش ﻧﻔﺖ ﺳﺎل دوم ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻣﺎﻧﺪه يِ اﻧﺘﻘﺎﻟﯽِ ﺣﺎﺻﻞ از ﻓﺮوش ﻧﻔﺖ ﺳﺎل اول ، ﺑﻪ ﻧﻘﺪﯾﻨﮕﯽ ﭘﯿﺸﯿﻦ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﯽ ﺷﺪ و ﺑﻪ اﯾﻦ ﺻﻮرت اﯾﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ در ﺳﺎل ﻫﺎي دوم ﺑﻪ ﺑﻌﺪ ﺑﺎ ﻧﺎﺗﺮازي ﻣﻮاﺟﻪ ﻣﯽ ﮔﺮدﯾﺪ. ﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﻨﯿﺎد ﻫﻤﻮاره ﮐﺎﻻي وارداﺗﯽ از ﺧﺮﯾﺪاراِن ﻧﻔﺖ ﺑﺎ ﻧﻘﺪﯾﻨﮕﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه از اﯾﻦ ﻣﺤﻞ ، ﺑﺮاﺑﺮي و ﺗﺮازي ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﺣﺠﻢ ﻧﻘﺪﯾﻨﮕﯽ ﺑﺎ ﺷﮕﺮد اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺗﺠﻤﻌﯽ از ﮐﺎﻻي وارداﺗﯽ ، ﭘﯿﺸﯽ ﻣﯽ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻫﺮ روي اﻧﺒﺎنِ ﻧﻘﺪﯾﻨﮕﯽ ﺑﺎ ﻫﺮ ﭼﻪ دور ﺷﺪن از ﺳﺎل ﻫﺎي آﻏﺎرﯾﻦ ﺑﺎ اﻧﺒﺎﺷﺖ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻧﻘﺪﯾﻨﮕﯽ ﻧﺎﺗﺮازي را در ﺑﺮاﺑﺮ ﮐﺎﻻيِ وارداﺗﯽ اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻃﻮري ﮐﻪ ﭼﺮﺧﻪ ِي ﻧﻘﺪﯾﻨﮕﯽ در ﺳﺎل چهلم نه فقط ریال حاصل از فروش ﻧﻔﺖ در سال 40، ﺑﻠﮑﻪ رﯾﺎل اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ يِ 40ﺳﺎل نفت فروخته شده را در ﭼﺮﺧﺶ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. و ﺑﺲ روﺷﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﭼﺮﺧﻪ يِ ﻧﻘﺪﯾﻨﮕﯽ رﯾﺎل اﯾﺠﺎد ﺷﺪه ﺑﻪ ﻫﯿﺞ روي اﻣﮑﺎن ﺧﺮوج از دورﭘﯿﻤﺎﺋﯽ ﭼﺮﺧﻪ را ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ .

برچسب: , , , , , , , , , , ,

نظر خود را ثبت کنيد